A slta r samhengi

egar vsa er ljtu hluta biblunnar, eru vibrg trmanna oft au a vikomandi texti hljti a vera slitinn r samhengi.

egar atvinnutrmenn fjalla um bibluna, reyna eir eftir bestu getu a benda fallegu hlutana, og ef a dugar ekki, slta eir ljtu hlutina r samhengi og lta sem eir su fallegir.

Dmi um etta er nleg predikun rkiskirkjuprestsins Bjarna Karlssonar. henni segir Bjarni a 25. kafla riju Msebkar s "lst me all nkvmum htti hvernig fagnaarri skuli hlfrar aldar fresti valda v a allt a flk sem komist hefur skuldir, misst land sitt og jafnvel sjlft ori nauugir rlar skuli f frelsi og fara heim til ttar sinnar." Bjarni tskrir a hugsunin bak vi textann s s a "enda tt mannanna lni s misskipt er sanngjarnt a alltnt einu sinni hverri mannsvi geti maur vnst ess a mega lta upp og finna sig frjlsan eigin tilveru." Loks segir Bjarni a arna er "stafest a lotning fyrir Gui birtist" meal annars " sttmla manna millum a vi beitum ekki hvert anna valdi."

Hrna kemur textinn sem a Bjarni vitnai miri lofrunni, en g tla a bta rlitlu vi, Bjarni htti nefnilega versi 43, en g tla a leyfa versum 44-46 a fljta me feitletru.

egar landi inn lendir krggum og selur sig r mtt ekki lta hann vinna rlavinnu. Hann a vera hj r eins og daglaunamaur ea gestur og vinna hj r til nsta fagnaarrs. skal hann fara fr r frjls maur samt brnum snum og sna aftur til ttmenna sinna og jareignar forfera sinna. Vegna ess a eir eru rlar mnir, sem g leiddi t r Egyptalandi, m ekki selja mansali. skalt ekki beita valdi. Sndu Gui num lotningu. Viljir f r rla og ambttir, skulu r kaupa rla og ambttir af junum, sem umhverfis yur ba. Svo og af brnum hjblinga, er hj yur dvelja, af eim skulu r kaupa og af ttlii eirra, sem hj yur er og eir hafa geti landi yar, og au skulu vera eign yar. Og r skulu lta ganga arf til barna yar eftir yur, svo a au veri eign eirra. r skulu hafa au a vinlegum rlum. En yfir brrum yar, sraelsmnnum, skulu r eigi drottna me hrku, einn yfir rum. (3Ms 25:39-46)

Textinn fjallar annig klrlega ekki um a "allt flk" eigi a losna r rldmi og fjallar alls ekki um a mannflk eigi ekki a "beita ekki hvort anna valdi". vert mti fjallar textinn um a a s lagi a beita anna flk valdi, a er fnasta lagi a hafa anna flk sem rla og "drottna me hrku" yfir v, svo lengi sem a eru tlendingar!

etta eru trlega heiarleg vinnubrg hj honum Bjarna.


Pfinn, frillulfi og prestar

Mr finnst mjg hugavert a pfinn skuli einmitt bija "biskupa kalsku kirkjunnar a treka vi sfnui sna a kynlf fyrir hjnaband s alvarleg synd og grafi undan stugleika samflagsins."

g skrifai nefnilega nlega grein Vantr ("Er frillulfi enn synd?"), ar sem g velti nkvmlega essu fyrir mr. a er nefnilega annig a kirkjunnar menn hafa nnast alla t kennt a a allt kynlf utan hjnabands vri synd.

Mr tti gaman ef prestar rkiskirkjunnar myndu geta sagt a hreint t hvort a s s enn raunin, ea hvort a allt einu hafi kristi sigi breyst, einmitt takt vi vihorf samflagsins.

heimasu DV er frtt um smu ru pfans. a sem vakti athygli mna ar er ekki frttin, heldur athugasemdir tveggja presta rkiskirkjunnar vi frtt:

sorglegt

N s g Ratzinger ekki hta neinum eldi og brennisteini, en hann fordmdi vissulega kynlf utan hjnabands. En viti i hver stundai a a hta eldi og brennisteini? Jess!

Hrna eru til dmis ummli sem Jess lt falla "vertrarlegu samtali":

Hggormar og nru kyn, hvernig fi r umfli helvtisdm? (Mt 23:33)

Hrna er Jess a fra heyrendur sna um krleika gus:

g skal sna yur, hvern r eigi a hrast. Hrist ann, er hefur vald a deya og a v bnu varpa helvti. J, g segi yur, hrist hann. (Lk 12:5)

Hrna er Jess a tj st sna eim sem hafna honum:

Og taki einhver ekki vi yur n hli or yar, fari r v hsi ea eirri borg og hristi dusti af ftum yar. Sannlega segi g yur: Brilegra mun landi Sdmu og Gmorru dmsdegi en eirri borg. (Mt 10:14-16)

Og Pll postuli og arir hfundar brfa Nja testamentinu voru ekki heldur feimnir vi a "fordma og hta eldi og brennisteini". Pfinn er satt best a segja afskaplega ljfur og varfrinn samanburi vi Jess, Pl og flaga. tli essir prestar su tilbnir a vera samkvmir sjlfum sr og segja a ummli Jes guspjllunum su "Sorgleg"?


mbl.is Varar vi hjnabandi samkynhneigra
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gjf Raua kversins ekki brot mannrttindum

Alveg h v hvort a su brot mannrttindum ea ekki a stunda trbo sklum, er ljst a trbo ekki heima opinberum sklum.

a er nefnilega eitt atrii sem stuningsmenn trbos vilja oft gleyma: a a eitthva s ekki mannrttindabrot, ir ekki a vi eigum a leyfa a sklum.

Vri a til dmis mannrttindabrot ef kennari dreifi rursbklingum fr stjrnmlaflokknum snum til barna? Eflaust ekki. En finnst nokkrum manni a a tti a vera leyft?


mbl.is Gjf NT ekki brot mannrttindum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tal um flagsgjld einber blekking

Ptur heldur v fram a sknargjld su " eli snu flagsgjld". etta er rangt.

g held a a s frekar umdeilt a flagsgjld su gjld sem a flag fr fr flgum snum. etta ekki vi sknargjld. Sknargjld eru ekki innheimt af neinum, etta er peningur sem a rkiskirkjan fr t fr eim peningum sem fst me innheimtum tekjuskatti, og tekjuskattur er innheimtur af flki alveg h flagsaild.

myndum okkur a g myndi stofna skkflag. Rki tki kvrun a gefa mr milljn krnur rlega fyrir hvern ann sem skrir sig flagi. Svona eru sknargjld. Dettur nokkrum hug a neita v a etta su framlg fr rkinu og a raun s um flagsgjld a ra?


mbl.is Tal um sparna einber blekking
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skrning stjrnmlaflokka

etta er breyting til batnaar, en af hverju er ekki essi sjlfkrafa skrning nfddra barna trflg algerlega felld niur?

myndum okkur bara hvort a okkur tti sambrilegt kerfi vi hfi ef um stjrnmlaflokka vri a ra. Ef bir foreldrarnir eru skrir Sjlfstisflokkinn, myndi barni eirra vera sjlfkrafa skr Sjlfstisflokkinn!


mbl.is tilgreind staa vi fingu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Undarleg elska

egar trmenn reyna a koma samrmi milli hinna msu trarkenninga sem eir ahyllast verur tkoman oft frekar hugnaleg.

Nlega var g a rkra vi njasta trvarnarmanninn hrna Moggablogginu um hugmyndir hans um a aeins trmenn gtu ahyllst algildar siareglur, a er a segja siareglur sem gilda alltaf, alveg h stum.

umrunum sagi hann a ein essara reglna vri s a maur tti a elska nungann eins og sjlfan sig.

Allt lagi. g spuri hvort a a hafi ekki veri rangt af Jsa og hans mnnum a rast inn Kanaanland og drepa alla ba landsins sem eir gtu,konur, menn og brn.

Honum fannst a ekki vera rangt (sj athugasemd 136). annig a a fellur undir a "elska nungann eins og sjlfan sig" a drepa hann og alla fjlskyldu hans. etta finnst mr vera mjg hugnalegt.

Svonatal anda 1984minnir mig egar rkiskirkjuprestur talai um a guinn hans hefi sent Nafli og eytt Sdmu og Gmorru "me krleikann a vopni".


Barnaskapur og ofbeldi gegn brnum

g skrifai nlegagrein Vantr, Vndur agans, tilefni ess a kristin, bandarsk hjn bru eitt barni sitt til bana. greininni bendi g einfaldlega a biblan hltur a hafa veri str hrifavaldur. ar er nefnilega hvatt til ess a "berja viti brn". Hrna eru tv dmi:

S sem sparar vndinn, hatar son sinn, en s sem elskar hann, agar hann snemma. (Okv 13.24)

Aga son inn, v a enn er vonm en faru eigi svo langt, a deyir hann (Okv 19.18)

Rkiskirkjupresturinn rhallurHeimisson kom me athugasemd og sagi: "trlega barnaleg grein eins og Hjalta Rnari er von og vsa. Einfld, rngsn og barnaleg." egar g ba rhall um a koma me efnislega gagnrni kom hann me tvo punkta:

1. essi vers ber a lesa sgulegu og menningarlegu samhengi.

g get alveg teki undir a. egar vi lesum eitthva fornrit ea skoum einhver ummli fornaldarmanna, eigum vi alls ekki a gera r fyrir v a vikomandi aili hafi hugsa eins og 21. aldar maur.

egar g ba rhall um a tskra hverju essi punktur breytti var etta svari: "Hi sgulega samhengi breytir a sjlfsgu ekki v a arna er veri a mla me lkamlegum refsingum barna. En hi sgulega samhengi minnir okkur a egar essir textar voru ritair tti slkt sjlfsg uppeldisafer - og tti a vst hr landi ar til fyrir ekki svo mrgum rum."

g get alveg teki undir etta. a kemur manni alls ekki vart a fornaldarmenn hafi tali etta vera "sjlfsaga uppeldisafer". etta breytir samt auvita ekki merkingu textanna, og v skil g ekki hvers vegna rhallur var anna bor a koma me ennan punkt.

2. essi vers ber a lesa " ljsi Krists"

rhallur segist geta s a Jess hafi veri mti lkamlegum refsingum barna t fr ummlum Jes bor vi:" skalt elska nungann eins og sjlfan ig" og "Allt sem r vilji a arir gjri yur, a skuli r og eim gjra".

Gallinn vi essi rk rhalls er s a a er ekki hgt a draga lyktanir t fr essum almennu reglum um eitthva jafn rngt og hvort a s rtt a beita lkamlegum refsingum uppeldisskyni, n ess a gefa sr arar forsendur.

Svo a g einblni fyrri regluna, yrfti rksemdafrslan a vera einhvern veginn svona:

1. skalt elska nungann eins og sjlfan ig.

2a. A berja brn uppeldisskyni er ekki elskulegt.

-> Maur ekki a berja brn uppeldisskyni.

Maur getur ekki tileinka Jes niurstuna af v a forsendu 2a er hvergi a finna orum Jes. Maur gti alveg eins komi me essa rksemdafrslu:

1. skalt elska nungann eins og sjlfan ig.

2b. A berja brn uppeldisskyni er elskulegt.

-> Maur a berja brn uppeldisskyni.

Ef vi skoum Orskviina, sjum vi einmitt a ar er forsenda 2b bou: "S sem sparar vndinn, hatar son sinn, en s sem elskar hann, agar hann snemma. (Okv 13.24)".

Af essu er ljst a 1 dugar eitt og sr alls ekki til a lykta eitthva um rttmti ess a berja brn uppeldisskyni. "Ljs Krists" dugar ekki til ess a "trompa" essi ljtu vers Orskviunum.

Ef vi frum eftir fyrri punktinum hans rhalls, a lesa texta sgulegu og menningarlegu samhengi, hvort tli fornaldarmaurinn Jess hafi ahyllst skoun fornaldarmanna og langflestra manna upp a sari hluta 20. aldar (2b) ea skoun ntmamanna (2a)? Mr finnst miklu lklegra a fornaldarmaurinn Jess hafitali a vera barninu fyrir bestu a "berja vit a".

g reyndi a tskra etta fyrir rhalli athugasemdum vi greinina, eng fkk enginsvr vi essu, heldur bara sakanir um ag vribarnalegur.

g held a gallinn hugsanagangi rhalls (og langflestra"adenda" Jes)s s a hann er raun og verua beita essari rksemdafrslu:

1. Jess var islegur og frbr gaur.

2. islegum og frbrum gaurum finnst rangt a berja brn uppeldisskyni.

-> Jes fannst rangt a berja brn uppeldisskyni.

S hugmynd a Jess hafi veri islegur og frbr gaur er hugmynd sem er hamra inn hausinn flki(krkkum)af kirkjunnar flki ogess vegna hefur amynd af Jes sem fullkomnum manni. Og svona islegur gaur eins og Jess hltur a hafa veri mti v a berja brn uppeldisskyni!

a er a minnsta kosti ljst a bandarsku foreldrarnir sem bru barni sitt til bana, eins og flest allt kristi flk sgunni, hefur ekki s neina mtsgn v a elska nungann og a berja brn uppeldiskyni.


jkirkjan er ekki fyrir alla

Mr finnst grein dagsins Vantr vera afskaplega merkileg, lesi hana endilega: Jn ea sra Jn

Annars vegar hfum vi fagran rur fr msum starfsmnnum ea velunnurum rkiskirkjunnarum a hn s fyrir alla alveg h v hvort eir su melimir ea ekki, en hins vegar hfum vi stareyndir mlsins, a kristin brhjn (mormnar) fengu ekki a nota kirkju af v a trflagsaild eirra var ekki rtt.

Vantrargreininni er san minnt eldra ml ar sem barn sem var ekki skr rkiskirkjuna fkk ekki a fermast.

Mr finnst sjlfsagt a trflg su ekki skyldu til ess a sinna flki sem er ekki melimir vikomandi trflagi, en starfsmenn rkiskirkjunnar ttu a viurkenna a opinberlega stainn fyrir a koma mesannan rur um anna, srstaklega ekki egar essi sannindi eru notu til a reyna a rkstyja forrttindastu rkiskirkjunnar.


Efasemdapresturinn

Frttatmanum var nlega vital rkiskirkjuprestinn Sigru Gumarsdttur. vitalinu var hugaver efnisgrein:

Sigrur fr gufrideild Hsklans r r MR, alveg bandbrjlu. Hn var tvtug og tilfinningark. Hn grt yfir frttum af hungursney Epu og fannst eins og barnatrin vri a svkja sig. essar myndir sjnvarpinu sgu henni a heimurinn vri einn str sktur. Allt sem hn hafi lrt um ennan almttuga og ga Gu KFUM og KFUK virtist vera hrsni. essi efi lt fyrst sr krla menntaskla, ar sem hn skartai svrtu naglalakki og hermannajakka, og efinn hefur elt hana san.

etta eru mjg skiljanlegar efasemdir, enda passa augljsar stareyndir engan veginn vi tilvist algs og almttugs gus. a hefi veri gaman a reyna a f einhvers konar svar fr Sigri vi essum rkum.

En hn kva a gerast rkiskirkjuprestur rtt fyrir efasemdirnar, en sem prestur, arf hn a gangast undir jtningar rkiskirkjunnar, og ar stendur meal annars etta aaljtningunni: "[gu er] mlanlegur a mtti, visku og gsku" #Ef hn trir essu ekki, og g efast strlega um a hn geri a, finnst mr a vera mjg mikil hrsni a gerast samt prestur.

stan fyrir v a g geti vel tra v a hn tri essu ekki er a egar g og Biggi tkum vital vi hana fyrir nokkrum rum [fyrri og seinni hluti] fannst mr nokku ljst a hn trir engan veginn jtningum kirkjunnar egar a kemur a frnardaua Jes(ef g man rtt fannst henni r kenningar eiginlega frnlegar).

En hver veit, kannski trir hn essu alvrunni (g efast strlega um a), og ef svo er, hefi veri gaman a f svar hj henni, prestar virast nefnilega hafa afar f svr.


Jess brennir ekki flk

predikun helgarinnar fengu rkiskirkjunprestar "auveldan" texta til a fjalla um. Hann var auveldur vegna ess a arna er Jess a skamma lrisveinana fyrir a vilja tfra fram eld af himnum og brenna orp sem hfnuu eim (Lk 9.51-56). Rkiskirkjupresturinn Sigurur rni minntist aeins etta:

Og erum vi komin a Biblutextanum, sem lesinn er llum messum essa dags. Guspjalli er samrmi vi frtma og reisur t landi - a er ferasaga. Jess var fer noran r landi og lei hfuborgina. Margt fr ru vsi en feraflagar hans vildu. r hpnum hljmuu spurningar: Hva finnst r n um etta li, sem vill ekki taka mti okkur, essa sveitamenn, sem vilja ekki leyfa okkur a gista? Vri ekki rttast a refsa eim harlega, bara brenna binn? Jess brst skrt vi: Nei sagi hann. A brenna flk er ekki verkefni Gusrkisins. A meia flk er ekki hlutverk mannssonarins, heldur a hjlpa v. Vegna essarar mannelsku Jes hefur a san veri hlutverk kristinna manna og ar me kirkjunnar a efla flk en ekki skemma lf ess.

Sigurur telur a vera "mannelsku" a vilja ekki brenna og meia flk. a er merkilegt, ar sem a annars staar segir Jess einmitt tla a gera a:

[Jess er a tala] Mannssonurinn mun senda engla sna, og eir munu safna r rki hans llum, sem hneykslunum valda og ranglti fremja, og kasta eim eldsofninn. ar verur grtur og gnstran tanna. (Mt 13.41-42)

Ef hin ummlin voru vegna "mannelsku" er a ekki klrlega "mannvonska" a segjast tla a brenna flk?

einni af eim jtningum, sem Sigurur rni jtaist undir egar hann gerist prestur, segir a vi endurkomu sna muni Jes "[fordma gulasa menn og djflana] a eir kveljist eilflega". Seinna smu grein eru san eir, sem halda v fram a endir veri bundinn essa refsingu, fordmdir. Er etta ekki mannvonska?

g efast um a Sigurur rni muni komame mlefnalegt svar, oftast egar rkiskirkjuprestum er bent gileg vers, er svari ekkimjg vitrnt(nleg vibrg Bjarna Karlssonar er gott dmi).


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband